2025 жылғы 14 шілдеде Қазақстанда Мемлекет басшысы міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесін (бұдан әрі-МӘМС) жаңартуды көздейтін заңға қол қойды. Осы заңдағы осы өзгерістердің барлығы қамтуды кеңейтуге, әлеуметтік әділеттілікті күшейтуге және жүйенің қаржылық тұрақтылығын нығайтуға бағытталған, осылайша медициналық көмек бүгінгі күні әлеуметтік осал санаттағы адамдарға да қолжетімді болады.

МӘМС бүгінде барлық сақтандырылған азаматтарға медициналық көмекке тең қолжетімділікке кепілдік береді. Денсаулық сақтау саласының қызметкерлері, барлық азаматтар сияқты, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға жатады және МӘМС шеңберінде медициналық көмек алуға құқылы.

МӘМС мақсаты - 2027 жылдан бастап денсаулық сақтауды қаржыландырудың сақтандыру моделіне кезең-кезеңімен көшу.

Денсаулық сақтауды қаржыландырудың сақтандыру моделі келесідей болады:

- денсаулық сақтау жүйесіндегі қызметтер мен шығыстардың үлесі негізінен жүйеге қатысушылардың (азаматтардың, жұмыс берушілердің және мемлекеттің) жарналары мен аударымдары есебінен, МӘМС есебінен шамамен 65% және тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне бюджет қаражаты есебінен 35%;

- саланың қаржылық тұрақтылығы;

- МӘМС жүйесінде халықты қамту 90%-ға жетуге ұмтылады;

- ӘМСҚ қаражаты мен қызметін пайдаланудың ашықтығы.

Мемлекет басшысы 2024 жылы халыққа жыл сайынғы Жолдауында медициналық қызметтерге тең және әділ қол жеткізу, сондай-ақ мемлекеттік бюджеттің қаржылық мүмкіндіктері мен міндеттемелеріне теңгерімді көзқарас қағидаттарына негізделген медициналық көмектің бірыңғай пакетін қалыптастырудың маңыздылығын атап өтті.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап онкологиялық скринингтер ТМККК қызметтерінің тізбесіне енгізілетін болады және МӘМС жүйесінде медициналық сақтандырудың болуына қарамастан, барлық азаматтар үшін тегін қолжетімді болады. Сондай-ақ 8 әлеуметтік маңызы бар аурулар: АИТВ, туберкулез, созылмалы вирустық гепатиттер және бауыр циррозы, қатерлі ісіктер, психикалық және мінез-құлық бұзылыстары, сирек (орфандық) аурулар, жедел миокард инфарктісі және инсульт кезінде консультациялық-диагностикалық көмек тегін көрсетілетін болады. Бұрын мұндай көмек АИТВ және туберкулезге күдік туындаған жағдайда ғана берілген.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап МӘМС шеңберінде консультациялық-диагностикалық көмек, дәрі-дәрмектермен амбулаториялық қамтамасыз ету, сондай-ақ тұрақты медициналық бақылауды талап ететін созылмалы аурулары бар пациенттер үшін жоспарлы стационарлық және стационарды алмастыратын көмек қолжетімді болады. Оларға мыналар жатады: бауыр аурулары, қан және қан түзу органдарының аурулары, асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігінің патологиялары, буын және омыртқа аурулары, туа біткен жүрек ақаулары және басқа да даму ауытқулары, қалқанша безінің аурулары, қуық асты безінің гиперплазиясы, сүт безінің қатерсіз өзгерістері, қабынбаған емес сипаттағы әйелдердің репродуктивті жүйесінің созылмалы аурулары және басқалар, барлығы 12 ауру топтары.

- МӘМС жүйесінің қаржылық тұрақтылығын не қамтамасыз етеді? – деп сұрасаңыз.

Ол үшін 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап МӘМС жүйесіне жарналар мен аударымдарды есептеу үшін базаның жоғарғы шегін арттыру ұсынылады.  

Енді жұмыс берушілер жарналарды 40 ЕТЖ-дан аспайтын сомадан, ал қызметкерлер-20 ЕТЖ-ға дейінгі сомадан аударатын болады

Бұл не береді?

- жүйенің әділдігін арттырады: қазір табысы жоғары адамдар пропорционалды түрде аз төлейді;

- 2026 жылы қосымша 200 млрд.теңгені қамтамасыз ете отырып, МӘМС қаржылық тұрақтылығын нығайтады.

Бұл шара кімге әсер етеді?

МӘМС жарналары табысы 3 млн 400 мың теңгеден асатын 20 мың қызметкер үшін ғана ұлғаяды. Бұл елдегі барлық жалдамалы жұмысшылардың 0,36%-ды құрайды.

Жалпы, бұл норма 850 мың теңгеден астам табысы бар жалдамалы қызметкерлердің 9%-на ғана әсер етеді. Жұмысшылардың 91%-ы үшін ештеңе өзгермейді.

Қызметкерлер үшін-1,7 млн теңге және ең жоғары аударымдар айына 34 мың теңгені құрайды; 

Жұмыс берушілер үшін-3,4 млн теңге және ең жоғары аударымдар айына 102 мың теңгені құрайды.

Есте сақтау маңызды! Жұмысшылар мен жұмыс берушілер үшін жарна мөлшерлемесі өзгермейді. МӘМС жүйесіне жарналар мен аударымдарды есептеу үшін кірістердің жоғарғы шегі ғана көтеріледі!

Сондай-ақ, медициналық көмек алу құқығы МӘМС жүйесінде 5 жыл бойы үздіксіз төлеген адамдар үшін жарналарды төлеу тоқтатылған сәттен бастап 6 айға дейін сақталады.

Бүгінгі таңда барлық реформалар науқастың айналасында құрылуда. Қамтуды кеңейту, кіріс топтары арасындағы жүктемені теңестіру, мемлекет пен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қатысуын күшейту - бұл адамның байлығына немесе жұмыс жағдайына қарамастан, уақытында сапалы медициналық көмек ала алатындай құрал. Бұл ретте, басты жеңімпаз -  пациенттер.